Tel: 505138090

Kup teraz !

darmowa dostawa

Zamówienia powyżej 250 zł

godziny pracy

Pon- Piątek : 10.00 - 18.00

Sobota : 10.00 - 14.00

Zwroty

Do 14 dni po dostawie

Nie masz produktów w koszyku.

Suma częściowa: 0,- zł

Srebrne sztućce. Srebrne Łyżeczki. Srebro 925

Srebrne łyżeczki. Sztućce srebrne. Srebro 925

Srebrne łyżeczki i łyżki polskie. Do sztućców stołowych, które były znane i używane w Polsce już od XVI i XVII wieku należą różne srebrne sztućce w tym łyżki srebrne a niekiedy i cynowe, które jednak zupełnie różnią się swoim kształtem od współczesnych. Czerpaki były szerokie i jednocześnie płytkie, często wewnątrz pozłacane, trzonki przeważnie proste, ale na swoim końcu bogato rzeźbione. Na taką łyżkę czy łyżeczką można było nabrać sporo bigosu i kaszy, ale zupy raczej niewiele. Gołębiowski tak pisze w swoim poradniku „Domy i dwory“ o sztućcach w dawnej Polsce: „Chleb na talerzu przykryty był serwetą maleńką; kładziono łyżkę tylko, bez noża i widelca, każdy je bowiem z sobą przynosił. Na łyżkach bywały napisy, to stosujące się do tego, ażeby powściągnąć od kradzieży, to zawierające ogólne prawidła“. Na łyżkach z domu w Puławach Gołębiowski podaje następujące sentencje:

1) Pamiętaj, człowiecze — że cię nie długo na świecie.
2) Mnie kto skryje — bardzo mój pan bije.
3) Nie kładź mię zanadra — bym ci nie wypadła.
4) Pierwsza potrawa — szczerość łaskawa.
5) Bez łyżki zła strawa — chociaż dobra potrawa.
6) Trzeźwość, pokora — rzadka u dwora.
7) Kto komu jamę kopa — sam w nię wpada.
8) Nie przebierać, gdy coć dadzą.
Józef Kraszewski w artykule do Gazety Warszawskiej z wystawy antyków w Krakowie w roku 1858, cytuje: „Jednym z najciekawszych jest zbiór łyżek, za pasem noszonych dawniej, kiedy w obozie, na uczcie u pana brata, w wyprawach dalekich, szlachcic zawsze nóż i łyżkę wozić z sobą musiał. Było ich dosyć na wystawie warszawskiej i tu jest niemało ciekawych, szczególniej dla napisów, którymi bywają okryte trzonki. Literatura ta szacowną jest także dla nas, cośmy wszelkiego głosu przeszłości łakomi. Na krakowskich czytamy np.:

9) Dalić Bóg dary — używaj miary.
10) Przy każdej sprawie — pomnij o sławie.

srebrne łyżeczki

Łyżki starożytne ze zbiorów jeżewskich. Dziś są już coraz rzadsze i tak o nie trudno, że my, cośmy się jako dzieci karmili podobną, nigdzie dotąd dla pamiątki dobić się za żadną nie mogliśmy cenę. Łyżki i łyżeczki srebrne- Żydzi je ponoć potopili dla czystego srebra. Jedna z łyżek krakowskich ma trzonek szklany, inne, bez napisów, bywały całe z kształtem muszelkowym. Na wystawie antyków w Warszawie (w pałacu Potockich w roku 1856), o której Kraszewski wspomina, było łyżek antycznych około 20, z których dwie miały napisy niemieckie, jedna napis łaciński i jedna tylko (z herbem Nałęcz, literami P. R. i rokiem 1626) napis polski:

11) Wszystko przeminie, sława nie zginie.

Łyżka z takim samym napisem, może więc ta sama, znalazła się później w muzeum Rapperswylskiem.

12) Wesele wieczne — serce bezpieczne.

W Stańkowie, u hr. Emeryka Czapskiego widziałem r. 1889 około dziesięciu dawnych łyżek, z których trzy miały następujące napisy:

13) Stamtąd przyjdzie sądzić żywe i umarłe.
14) Napój pragnącego, nakarm łaknącego.
15) Dasz Bogu prawie — oddać łaskawie.

Pan Antoni J. Strzałecki w Warszawie posiadał (r. 1895) dwie łyżki z napisami:

16) Nie opuszczaj cnoty dla pożytku.
17) Secunda mens juge convivium.

Już nie pomnę czy z łyżek w zbiorach p. Władysława Łozińskiego we
Lwowie lub też księcia Jana Tad. Lubomirskiego w Warszawie wypisałem
następujące trzy sentencje:

18) Gdy nie masz pieniędzy — przyucz się nędzy.
19) Byś wszystko utracił — cnotę chowaj.
20) Cnotę nad złoto przekładaj.

W zbiorach Jana Matejki widziałem łyżkę tak osobliwą, że miała na sobie dwa napisy:

21) Pamiętaj, żeś człowiek, jaki twój wiek.
22) Dał ci Bóg dary, używaj miary.

łyżeczki ze srebra 925

Zakończenia trzonków starożytnych łyżek polskich.

Na wystawie antyków w Lublinie w 1901 roku widzieliśmy dwie łyżki dawne polskie. Jedna z nich była łyżeczka srebrna pozłacana z herbem Nałęcz, druga z pośledniego metalu z Matką Boską i rokiem 1506. Przy odnowie starożytnej synagogi w Tykocinie na Podlasiu r. 1868 znaleziono ukrytych pod podłogą 9 łyżek staropolskich ze srebra, które ważyły razem funt 1. Łyżki te dostały się do zbierającego stare srebra konsula francuskiego w Warszawie, od którego nabyliśmy do zbiorów jeżewskich sztuk 7, pośród których na 3-ch znajdują się następujące napisy:

23) Złego zwyczaju strzeż się i w gaju.
24) To prawy pan, kto baczy swój stan.
25) Na to mię tu dano, aby mię nie brano.

Oprócz powyższych posiadamy jeszcze przechowywaną od dawna w rodzinie łyżkę kształtu odmiennego, na której trzonku znajduje się pieczątka do pieczętowania listów, wyobrażająca pod koroną szlachecką na tarczy herb Krokwy i obok niej litery S. T. Łyżka ta z pieczątką była prawdziwie podróżną i obozową. Z pomiędzy łyżek jeżewskich przedstawiamy sześć w rysunku całkowitym i niezależnie od nich rysunki zakończenia trzonków u ośmiu łyżek z innych zbiorów. Oprócz tego zebraliśmy następujące jeszcze napisy używane na dawnych łyżkach:

26) Wolno mną jeść, ukraść nie.
27) Miła wieść, gdy wołają jeść.
28) Kto mię stąd wyniesie, pewnie go dar wzniesie.
29) Gdzie sobie radzi, tam spełnić nie wadzi.
30) Miewaj na pieczy poczciwe rzeczy.
31) Dobra żona — męża korona.
32) Kędyż, panie, kmiotki twoje?
33) Żak szkolny, jako wilk głodny.
34) Błogosławieństwo Pańskie bogatymi czyni.
35) Dziatki moje, jedzcie tędy
A nie dbajcie o urzędy.
36) Jedz mną a skromnie i nie myśl o mnie.
37) U pijanicy niemasz tajemnicy.
38) Jeśliś chudzina, pij piwo, niechaj wina.
39) Szczerość będzie wdzięczna wszędzie.
40) Bogu ufaj, w szczęściu nadzieje nie pokładaj.
41) Poznać po mowie, komu płocho w głowie.
42) Pokój czynić na mądrego zależy.
43) Dla srebra kawalca obieszą zuchwalca.
44) Kto nie dba o goście, w szkatule mu roście.
45) O łyżkę nie prosi, kto ją z sobą nosi.
46) Żywiąc pomiernie, bądź z każdym wiernie.
47) Via veritas et vita — Ego sum lux mundi. 1500 an.

Na łyżce z wizerunkiem św. Jakóba znajduje się po jednej stronie trzonka napis:

48) Jakób mówi mile: zażyj mnie na chwilę.

Po drugiej zaś stronie:

49) Na chwilę biesiady, zażywać bez zdrady.

Niektóre z powyższych napisów ułożone zostały około połowy XVI w.
przez Mikołaja Reja, w którego pismach znajdujemy 127 rymowanych
dwuwierszów „na łyżki, abo na inne drobne rzeczy“, nie licząc podanych w
„Zwierzyńcu.“ Treścią prawie wszystkich napisów Rejowych jest morał,
np.:

„Szlachcic bez sławy jest osioł prawy.“
„Chceszli być zacny? bądź cnotą znaczny.“

O łyżkach polskich tyle w końcu nadmienić jeszcze możemy, że pewną ich liczbę widzieliśmy u Działyńskich w Kórniku i w zbiorach Edwarda Rastawieckiego, i że z pierwszej ćwierci XIX wieku pochodzą łyżki z trzonkami ozdobionymi popiersiem Kościuszki lub ks. Józefa Poniatowskiego. Jak widać srebrne sztućce w tym srebrne łyżeczki dla dzieci pozostaną pamiątką, która może przetrwać wiele lat w naszej pamięci. Wykonany grawer utrwali na wieki najważniejsze zdarzenia z naszego życia.

Dodaj komentarz

Przepraszamy, musisz się zalogować, aby móc napisać komentarz.

patery.com.pl
patery.com.pl
patery.com.pl
patery.com.pl
patery.com.pl
patery.com.pl